AOW-leeftijd sneller op weg naar 70
De coalitie van D66, VVD en CDA zet een nieuwe koers uit voor de pensioenen. Met een andere rekenmethode gaat de AOW-leeftijd voortaan vlotter omhoog als onze levensverwachting toeneemt. Reken je het door, dan komt de grens van 70 jaar niet pas in 2069 in zicht, maar al in 2054. Dat is een flinke versnelling en laat zien dat het beleid echt van richting verandert.
Wie merkt dit als eerste?
Ben je geboren in of na 1984? Dan schuift je AOW-datum minimaal een jaar naar achter. Omdat de pensioenleeftijd strakker wordt gekoppeld aan hoe oud we gemiddeld worden, telt elk extra levensjaar zwaarder mee. Vooral jongere generaties voelen dat meteen: je blijft langer werken voordat je AOW start.
Zo werkt de oude en de nieuwe rekensom
Op dit moment stelt het ministerie van Sociale Zaken elk jaar de AOW-leeftijd vast voor de komende vijf jaar. Daarbij kijken ze naar hoe lang 65-jarigen naar verwachting nog leven. In de wet staat dat twee derde van de toename in levensverwachting wordt doorgegeven aan de AOW-leeftijd. Dat dempt schokken en zorgt voor een gelijkmatiger stijging.
De coalitie wil dat systeem vanaf 2033 aanpassen. Niet langer twee derde, maar de volledige toename in levensverwachting gaat dan mee. Een een-op-een-koppeling dus. Daarmee gaat het tempo structureel omhoog en sluit het volgens voorstanders beter aan bij de demografische werkelijkheid.
Rob Jetten (D66)
Foto: Martijn Beekman
Doorrekenen en online hulpmiddelen
De Telegraaf liet de effecten doorrekenen met prognoses van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en ziet een duidelijk verschil: onder de huidige regels gaat het langzamer. Ook de online rekentool van de Sociale Verzekeringsbank laat zien wat de nieuwe aanpak betekent. Neem je dezelfde CBS-cijfers, dan kom je met de nieuwe koppeling in 2054 al op 70 jaar uit. In het bestaande stelsel stijgt de leeftijd geleidelijker en worden pieken en dalen beter afgevlakt.
Wat betekent dit voor de begroting?
Volgens de coalitie levert de strakkere koppeling uiteindelijk een structurele besparing van 2,8 miljard euro per jaar op. Mensen krijgen later AOW en blijven langer aan het werk. Zo past de maatregel in het bredere plan om de vergrijzingskosten beheersbaar te houden.
Botst met het akkoord uit 2019
Die versnelling schuurt met het pensioenakkoord van 2019. Toen is juist bewust gekozen voor een mildere koppeling om draagvlak te krijgen. Premier Mark Rutte noemde een directe koppeling destijds zelfs overdreven. Om de vakbonden tegemoet te komen, is toen gekozen voor de huidige, afgezwakte formule die rust rond de AOW-leeftijd moest brengen.
Vakbonden ongerust
Bij FNV is het vertrouwen broos. Voormalig onderhandelaar Tuur Elzinga ziet de draai als een breuk met de afspraken. Hij benadrukt hoe precair het akkoord destijds was: een compromis dat met moeite werd geaccepteerd. Volgens hem gaat het deksel nu weer van de pan en barst de discussie opnieuw los. Je kunt opnieuw groepen verwachten die erbij blijven dat 67 ook echt 67 moet blijven.
Wanneer voel je het verschil?
De AOW-leeftijd staat nu op 67. In 2028 wordt dat 67 jaar en drie maanden. Volg je de oude systematiek, dan kom je in 2034 uit op 67 jaar en zes maanden. Met de nieuwe methode bereik je datzelfde niveau al een jaar eerder. De versnelling zie je dus relatief snel terug in de cijfers.
Kloof wordt groter richting 2054 en daarna
Na 2034 lopen de twee lijnen steeds verder uiteen. Rond 2054 is het verschil een vol jaar: in het huidige stelsel zou je op 69 jaar uitkomen, in de coalitieplannen al op 70. Ben je van 1984, dan betekent dat concreet een jaar langer doorwerken. Kijk je helemaal naar 2070, dan schat het CBS dat de AOW-leeftijd met de nieuwe koppeling 71 jaar en zes maanden wordt. Met de oude methode is dat ongeveer 70 jaar. Dat laat zien hoe groot het lange-termijneffect van de rekenregel kan zijn.
Rekenwerk en nuanceringen
Actuaris Egbert Kromme (voorheen KPMG) bevestigt dat de som klopt: haal je de twee-derdefactor uit de formule, dan kom je met de CBS-prognoses in 2054 op 70 jaar uit. Tegelijk wijst het ministerie erop dat er geen officiële bevestiging komt zolang de leeftijd niet binnen het vijfjaarvenster valt. CBS-cijfers worden jaarlijks bijgesteld; de coronajaren drukten de levensverwachting tijdelijk, wat de stijging afremde.
Politiek blijft het spannend
CDA-leider Henri Bontenbal benadrukt dat dit volgens hem geen versobering van de AOW is. De snellere koppeling zou bovendien pas ingaan na afloop van het pensioenakkoord, om de achterban gerust te stellen. Toch is duidelijk dat het debat weer helemaal open ligt. Met hogere financiële inzet, oude beloftes en nieuwe rekenregels wordt de AOW-leeftijd de komende jaren hoe dan ook een heet hangijzer. Of deze koers blijft staan, hangt af van politiek draagvlak en maatschappelijke druk.
