Volgens experts hakken de bezuinigingen uit het nieuwe regeerakkoord het hardst in bij 55-plussers. Vooral als je op latere leeftijd nog werkt of al met pensioen bent, voel je de gevolgen van aanpassingen in sociale zekerheid en zorg. Critici vinden dat de pijn niet eerlijk over de generaties is verdeeld.
Kenners verklaren dat deels doordat het aandeel ouderen in de bevolking blijft groeien. Snijden in voorzieningen voor deze groep levert daardoor relatief veel op. In de plannen zie je dat verschillende ingrepen zwaarder uitpakken voor oudere mensen dan voor jongere generaties.
De hogere pensioenleeftijd raakt vooral mensen die nog ver van stoppen af zitten, maar andere wijzigingen merk je als oudere werknemer meteen. Een kortere WW en veranderingen in de regels rond arbeidsongeschiktheid hebben vooral impact op 55-plussers. Ook het inperken van aftrekbare zorgkosten, een hoger eigen risico en bezuinigingen in de zorgsector drukken relatief zwaarder op ouderen.
Seniorenorganisaties maken zich hier zorgen over. Ze zeggen dat ouderen te vaak als kostenpost worden weggezet en op één hoop worden gegooid. Daardoor is er te weinig oog voor verschillen binnen die groep, zoals mensen met alleen een basispensioen, kwetsbare ouderen of wie afhankelijk is van zorg.
Daarnaast maken oudere werknemers relatief vaak gebruik van regelingen voor werkloosheid of arbeidsongeschiktheid. Als je op latere leeftijd je baan kwijtraakt, is nieuw werk vinden lastiger en blijf je gemiddeld langer zonder baan dan jongere collega’s. De kortere duur van de WW komt dan extra hard aan. Bovendien kom je na afloop niet altijd in aanmerking voor aanvullende steun, bijvoorbeeld als je partner inkomen heeft.
Beleid is niet bewust tegen ouderen gericht
Tegelijkertijd benadrukken experts dat de maatregelen niet bedoeld zijn om oudere mensen te benadelen. De regels gelden voor alle leeftijdsgroepen, maar de uitwerking pakt in de praktijk verschillend uit. Vooral oudere mensen met een laag inkomen of een kwetsbare positie voelen de gevolgen het sterkst.
Verder lukt het oudere werkzoekenden, zelfs bij personeelstekorten, vaak moeilijker om een nieuwe baan te vinden. Hardnekkige vooroordelen over oudere werknemers spelen hierbij nog steeds mee. Kenners pleiten daarom voor betere, gerichte begeleiding naar werk voor deze groep.
Gezondheidskloof vergroot de impact
Mensen met een lager inkomen of een lagere opleiding hebben gemiddeld vaker gezondheidsproblemen en minder gezonde levensjaren. Daardoor raken bezuinigingen in de zorg vooral ouderen die financieel minder ruimte hebben.
Belangenorganisaties zien in de zorg een stapeling van maatregelen. Denk aan hogere eigen bijdragen, minder ondersteuning via gemeentelijke voorzieningen, het schrappen van fiscale aftrek voor bepaalde zorgkosten en besparingen op thuiszorg en ouderenzorg. Dit kan ook gevolgen hebben voor mantelzorgers die kosten maken om familie te ondersteunen.
Jongeren merken het eveneens
Sommige economen benadrukken dat de gevolgen niet alleen bij ouderen neerslaan. Jongeren krijgen ook te maken met de versobering van de werkloosheidsregeling: de duur van de uitkering wordt korter en je bouwt rechten trager op, wat ook jonge werkenden kan raken.
Bovendien kunnen zowel jongeren als ouderen te maken krijgen met een forse inkomensdaling bij werkloosheid of arbeidsongeschiktheid, omdat uitkeringen over een kleiner deel van je inkomen worden berekend. Jonge huishoudens kunnen hierdoor eveneens financieel onder druk komen, bijvoorbeeld als je een gezin hebt of net een huis hebt gekocht.
Toch blijft bij seniorenorganisaties het gevoel bestaan dat vooral oudere mensen zwaar worden getroffen, juist door de optelsom van meerdere maatregelen. Ze pleiten ervoor om ouderen niet alleen als kostenpost te benaderen, maar ook oog te houden voor hun bijdrage en waarde binnen de samenleving.
