Voordat telefoons, tablets en games je vrije tijd opslokten, vermaakten kinderen én volwassenen zich met eenvoudige knutsels. Een geliefde bezigheid was punniken. Met wat wol en een klein hulpmiddel maakte je zo lange, gebreide koorden die later van pas kwamen in allerlei creatieve projecten.
Voor velen brengt punniken meteen de sfeer terug van knutselmiddagen, handwerkuurtjes op school en gezellige momenten aan de keukentafel.
Wat houdt punniken in?
Punniken is een makkelijke handwerktechniek waarbij je met wol of garen een buisvormig, gebreid koord maakt. Je slaat de draad steeds om kleine pinnetjes en tilt de lussen eroverheen, waardoor er stap voor stap een lang koord ontstaat.
Het koord komt onderaan het punnikgereedschap tevoorschijn. Hoe langer je doorgaat, hoe langer de sliert wordt.
Het klassieke houten punnikpoppetje
Het bekendste hulpmiddel om te punniken was het houten punnikpoppetje. Dat was een klein houten figuurtje of cilindertje met bovenop meestal vier metalen haakjes of pinnetjes.
De draad ging door het gat in het midden naar beneden. Daarna legde je de wol telkens om de pinnetjes. Met een klein haakje of naald haalde je de lussen over elkaar heen, en zo groeide het punnikwerk.
Veel kinderen leerden het op school of van hun ouders en grootouders.
Andere hulpmiddelen om mee te punniken
Niet iedereen had zo’n punnikpoppetje. Daarom werd er vroeger volop geïmproviseerd. Mensen waren creatief en maakten hun eigen hulpmiddelen.
Je kon bijvoorbeeld punniken met:
een garenklosje met vier ingeslagen spijkertjes
een lege houten garenklos uit de naaimand
een kurk met ingestoken spelden
zelfgetimmerde punnikplankjes
Met vier kleine spijkertjes of pinnetjes in een klosje werkte het in feite precies zoals bij het punnikpoppetje.
Wat maak je van punnikkoorden?
De lange koorden die je punnikt, lenen zich voor van alles en nog wat. Kinderen maakten bijvoorbeeld:
onderzetters
sleutelhangers
spulletjes voor poppen
mini-matjes
letters of vormen om op karton te plakken
Je kunt de koorden ook in patronen leggen en vaststikken, zodat er leuke decoraties ontstaan.
Pure nostalgie
Punniken is simpel maar gezellig en je hebt er bijna niets voor nodig. Met alleen wat wol en een klein hulpmiddel maak je al snel iets leuks.
Ook al gebeurt het nu minder vaak, voor veel mensen blijft punniken een warme herinnering aan het handwerken van vroeger, toen creativiteit en geduld de toon zetten.
