Per 1 juli 2026: kans op een wachtlijst voor je elektriciteitsaansluiting
Wil je je huis energiezuiniger maken, een extra elektrisch toestel plaatsen of ga je verbouwen? Vanaf 1 juli 2026 is de kans aanwezig dat je als particulier eerst in de wachtrij komt zodra je een nieuwe of zwaardere stroomaansluiting nodig hebt. Het net zit op veel plekken tegen de grens aan, waardoor netbeheerders je niet altijd meteen kunnen helpen. Wat betekent dit voor jouw plannen?
Wat bedoelen we met netcongestie?
Netcongestie is eigenlijk een opstopping op het elektriciteitsnet: op hetzelfde moment willen meer mensen stroom gebruiken of juist terugleveren dan er door de kabels past. Het is niet voortdurend raak. Zoals Olof van der Gaag (Nederlandse Vereniging Duurzame Energie) aangeeft, wringt het vooral tijdens piekuren. Op veel plekken gaat het om zo’n 200 tot 300 uur per jaar waarin de vraag de capaciteit overstijgt. Buiten die pieken is er technisch vaak nog ruimte, zeker voor verbruik dat je kunt verschuiven. Toch ontstaat er een wachtlijst, omdat het net een deel van de tijd overbelast raakt.
Hoe komt het dat het net zo vol loopt?
We schakelen met z’n allen steeds meer over op elektrische oplossingen: van inductiekoken en warmtepompen tot laadpalen bij huis. Nieuwe woonwijken en bedrijventerreinen willen aangesloten worden en bedrijven elektrificeren hun processen om van gas af te gaan. Daarbovenop leveren veel daken zonnestroom op momenten dat het net die piek lastig kwijt kan. De echte bottleneck is de gelijktijdigheid: te veel afname of teruglevering tegelijk. Alsof dat nog niet genoeg is, kampen netbeheerders met personeelstekorten, waardoor uitbreidingen langer duren.
Wachttijden: waar moet je rekening mee houden?
Voor kleinverbruikers (huishoudens en kleinere ondernemers) lopen de wachttijden al op. In 2025 duurde een nieuwe aansluiting gemiddeld 45 weken; het verzwaren van een bestaande aansluiting nam gemiddeld 21 weken. Hoe dit zich na 1 juli 2026 ontwikkelt, verschilt sterk per regio en kan op sommige plekken nog jaren duren, waarschuwt Van der Gaag.
Uitbreiden van het net kost veel tijd
Er zijn nieuwe kabels en transformatorstations nodig, maar die aanleg is tijdrovend. Vergunningen vergen veel doorlooptijd en geschikte locaties liggen vaak gevoelig. Een treffend voorbeeld: in Utrecht wil TenneT een nieuw hoogspanningsstation bouwen om extra ruimte te creëren, maar na negen afgevallen locaties wordt nu naar een tiende plek gekeken. Een oplevering die eerst rond 2029 lag, kan zo opschuiven richting 2035. Dat laat zien hoe stroperig uitbreiden in de praktijk is.
Wat verandert er voor huishoudens?
Tot nu toe hadden vooral grootverbruikers met wachtlijsten te maken en werd voor kleinverbruikers meestal capaciteit apart gehouden. Per 1 juli 2026 verdwijnt dat onderscheid. Heb je thuis een zwaardere aansluiting nodig—bijvoorbeeld voor een laadpaal, warmtepomp of drie fasen voor inductie—dan sluit je achteraan in dezelfde rij als bedrijven. Dat geldt ook voor nieuwbouwhuizen die nog op het net moeten worden aangesloten.
Wie mag voorrang krijgen als het vol zit?
In de basis geldt: eerst aangevraagd, eerst geholpen. In gebieden met congestie kunnen sommige organisaties echter voorrang krijgen via het maatschappelijk prioriteringskader. Die prioriteit draait om maatschappelijk belang, niet om het stroomverbruik of de grootte van de aansluiting.
Waarom ook een wachtlijst voor consumenten?
Dit besluit komt van de Autoriteit Consument en Markt (ACM), niet uit de politiek. De ACM moet wettelijk zorgen voor een eerlijke verdeling van schaarse netcapaciteit en vindt het niet vanzelfsprekend dat huishoudens altijd vóór bedrijven gaan. Binnen de Energiewet mag de toezichthouder zulke regels vastleggen.
Wanneer kom jij op de wachtlijst?
In regio’s met weinig vrije capaciteit kunnen onder andere de volgende aanvragen in de wachtrij belanden: een privélaadpaal plaatsen, een warmtepomp laten aansluiten, overstappen op inductie waarvoor drie fasen nodig zijn, je aansluitwaarde verhogen bij een verbouwing en de netaansluiting van een nieuwbouwwoning.
Is jouw regio overbelast?
De druk op het net verschilt per gebied. Vooral Flevoland, Gelderland, Utrecht en delen van Brabant hebben het zwaar. Op de landelijke capaciteitskaart van Netbeheer Nederland zie je per regio de status: rood staat voor tekort met wachtrij, oranje is in onderzoek met wachtrij, geel betekent beperkt beschikbaar en wit is vrij beschikbaar.
Wie doet wat op het stroomnet?
Regionale netbeheerders als Liander, Stedin en Enexis beheren het midden- en laagspanningsnet: zij onderhouden kabels, plaatsen slimme meters en sluiten woningen en bedrijven aan. TenneT beheert het landelijke hoogspanningsnet, de snelwegen waarlangs grote hoeveelheden stroom naar de regio’s gaan. Deze partijen zijn publiek eigendom.
Wat kun je zelf doen?
Je helpt het net door je verbruik uit de drukste uren te halen, grofweg tussen 16.00 en 21.00 uur. Netbeheerders geven een simpel voorbeeld: als 200 huishoudens de wasdroger pas na de piek aanzetten, kun je met die vrijgekomen energie 62 huishoudens een dag van stroom voorzien. Zie het als de spits vermijden: door apparaten buiten drukke tijden te laten draaien, laadsessies te verschuiven en je verbruik te spreiden, kan het bestaande net veel meer hebben.
