Miljonairsbelasting of ambtenarengroei: in 5 jaar 84.000 erbij, kosten 7,5 mrd per jaar

Over dat extra miljard aan vermogensbelasting is in Den Haag stevig gesteggeld. Wie gaat het betalen? Waar wordt het opgehaald? En wat houd je als werkende uiteindelijk netto over? Hele terechte vragen. Maar leg naast dat miljard eens een andere rekening. Tussen 2020 en 2025 kwamen er in het Nederlandse openbaar bestuur ongeveer 84.000 medewerkers bij. Reken je met de gemiddelde loonkosten van 2025, dan tikt die uitbreiding naar schatting aan tot €7,5 miljard per jaar. Welke merkbare verbetering in de dienstverlening mag je daar als belastingbetaler voor terugzien?

Het gros van de groei zat bij de gemeenten

De sterkste toename vond je bij de gemeenteorganisatie. In 2020 werkten daar zo’n 159.300 mensen; vijf jaar later waren dat er 199.200, dus bijna 40.000 extra. Bij het Rijk kwamen er nog eens 35.200 functies bij. Tel je provincies, waterschappen en samenwerkingsverbanden mee, dan liep het totaal op van 365.400 naar 449.400 mensen. Dat is in vijf jaar tijd een plus van 23 procent.Wat betekent dat in euro’s? Neem de gemeenten. Gecorrigeerd voor deeltijd komt dat neer op 39.015 voltijdbanen extra. De gemiddelde jaarlijkse loonkosten per fte lagen in 2025 rond €84.700. Alleen al die gemeentelijke uitbreiding kost dus zo’n €3,31 miljard per jaar. Voor het Rijk levert dezelfde rekenmethode €3,32 miljard op.Tel je er provincies en waterschappen bij op, dan kom je uit op €7,12 miljard. Voor de bijna 4.000 extra fte bij samenwerkingsverbanden ontbreekt in de tabel van het ministerie een aparte loonsom. Als je daarvoor het gemeentelijke gemiddelde aanhoudt, land je in totaal op €7,46 miljard per jaar. Het gaat hier om een raming van de bruto loonkosten van de groei. Waar een ambtenaar het werk van een ingehuurde vervangt, kan elders juist besparing zijn geboekt.

Van de ‘miljonairsbelasting’ is €404 miljoen nog oningevuld

Dan dat miljard waar D66, CDA, PRO en Volt elkaar op vonden. De Tweede Kamer keurde op 12 november het Belastingplan goed. Het pakket moet op termijn jaarlijks €1 miljard opleveren uit maatregelen rond vermogen. De nieuwe tarieven in box 3 zijn volgens de raming goed voor €218 miljoen daarvan. Voor €404 miljoen krijgt de staatssecretaris een opdracht mee: hoe die opbrengst precies binnenkomt, moet nog worden uitgewerkt.Met dit pakket willen de indieners de belasting op inkomen in box 1 structureel met €879 miljoen verlagen. Voor iedereen die daardoor meer netto overhoudt, is die schuif zeker voelbaar. Maar als antwoord op een almaar uitdijende overheid heeft een miljonairsbelasting nul zin. Je wisselt vooral van betaler. Je schrapt er geen formulier mee, voorkomt geen dubbele controle en zegt niets over hoeveel mensen een dienst écht nodig heeft.

Laat de belastingbetaler zien wat je ervoor terugkrijgt

Als je een vergunning aanvraagt, heb je weinig aan het nieuws dat de gemeente meer personeel heeft. Je wilt weten wanneer je kunt beginnen met verbouwen. Maak je bezwaar tegen een besluit, dan wil je horen hoe lang het duurt voordat jouw dossier wordt opgepakt. En als tien extra collega’s een achterstand wegwerken die anders nog jaren zou voortslepen, dan is dat een ijzersterk verhaal. Vertel dat er dan ook bij, inclusief de wachttijd vóór en na de uitbreiding.Dat is de crux die in het belastingdebat thuishoort. Als partijen tot op de miljoen nauwkeurig kunnen opschrijven wat een nieuwe belasting moet opleveren, waarom zou je als burger dan genoegen nemen met alleen een personeelsgetal zodra het om de uitgaven gaat? Zet bij de volgende begroting bij elke grote personeelsuitbreiding hoeveel aanvragen sneller zijn afgehandeld, welke achterstanden zijn ingelopen of hoeveel externe inhuur is teruggebracht. Dan kun je als belastingbetaler zelf beoordelen of die miljarden goed landen.Bronnen: Cijfers over overheidspersoneel, loonkosten en externe inhuur en Stemmingsoverzicht Belastingplan 2027 met budgettabel.