De beelden van Zembla sloegen in als een bom in Nederland. Tussen neonazi’s bij illegale knoktoernooien werden leden van Forum voor Democratie herkend. Meteen dringt zich de vraag op: kun je een partij als FVD eigenlijk verbieden? Het mogelijke antwoord staat in een nieuwe wet, die een stevige drempel opwerpt.
Wat Zembla onthulde
In een gezamenlijke documentaire van Zembla en de Vlaamse omroep VRT (Pano) zie je neonazi’s uit binnen- en buitenland die elkaar te lijf gaan in een geïmproviseerde boksring. Onder het publiek bevonden zich ook mensen met een FVD-lidmaatschap.
De partij reageerde razendsnel. Eerst werden twee leden geschrapt, onder wie een fractievoorzitter in een gemeenteraad. Inmiddels heeft FVD zes herkenbare leden geroyeerd. Fractievoorzitter Ralf Dekker noemde de beelden zeer heftig.

Minister: “Krachtig afstand nemen”
Ook in Den Haag zorgde de uitzending voor onrust. Minister van Justitie Van Weel vindt dat FVD wat heeft uit te leggen. Volgens de NOS zei hij dat het aan de partij is om hier krachtig afstand van te nemen.
Het Openbaar Ministerie gaat de beelden bekijken. Daarna wordt besloten of er een strafrechtelijk onderzoek komt naar mogelijk strafbare feiten.
Mag je een partij verbieden?
Op dit moment is dat in Nederland erg moeilijk. Daarom werkt het kabinet aan de Wet op de politieke partijen. Daarin wordt voor het eerst duidelijk vastgelegd wanneer een partij verboden kan worden.
Die drempel is hoog. Volgens het wetsvoorstel kan een partij alleen verboden worden als zij de democratische rechtsstaat ernstig in gevaar brengt. Het is dus niet genoeg dat een partij of een paar leden omstreden ideeën hebben; er moet echt sprake zijn van een concrete, serieuze dreiging.
Kanttekeningen bij het voorstel
De Raad van State, de belangrijkste adviseur van de regering, wil dat het kabinet nog scherper omschrijft wanneer zo’n ernstige bedreiging aanwezig is. Een verbod mag volgens de Raad niet worden opgelegd louter vanwege de opvattingen die een partij heeft of uitdraagt.
Daarna heeft het kabinet het voorstel aangepast. Als een partij in strijd met de grondbeginselen handelt, krijgt ze eerst de kans om de situatie te herstellen voordat een verbod in beeld komt.
‘Walgelijk, maar geen verbodsgrond’
In een opiniestuk dat Metro deelt, wordt precies die grens benadrukt. De beelden zijn walgelijk, schrijft de auteur, maar dat is nog geen reden om de partij te verbieden. De inzet van de nieuwe wet is dat de lat hoog ligt: alleen bij een serieuze bedreiging van de democratische rechtsstaat komt een verbod in beeld.
Op Facebook lopen de emoties hoog op. Honderden mensen discussiëren over waar je de grens moet trekken. De één vindt dat een partij met zulke leden niet thuishoort in de politiek, de ander waarschuwt dat een verbod juist ondemocratisch zou zijn.
Voorlopig is een verbod dus niet aan de orde. De Wet op de politieke partijen is bovendien nog niet ingevoerd.



