Rond het strengst bewaakte asielcentrum van Nederland is de onrust groot. Drie artsen zijn ermee gestopt, omdat ze zich ernstig zorgen maken over de veiligheid en de medische zorg voor de bewoners.
In de speciale opvang in Hoogeveen zitten mensen die op andere plekken voor flinke overlast zorgden. Volgens betrokken artsen worden er nu ook personen met ernstige psychiatrische problematiek ondergebracht.
Die mix leidt volgens hen tot riskante situaties, met geregeld knokpartijen als gevolg.
Een van hen zegt dat het zomaar een kwestie van tijd kan zijn voordat het echt misgaat.
Drie artsen slaan alarm en vertrekken
Het draait om de Handhaving- en Toezichtlocatie (HTL) in Hoogeveen.
Deze plek is bedoeld voor asielzoekers die door ernstige overlast niet meer in een gewoon azc kunnen blijven.
Je moet dan denken aan mensen die agressief zijn, personeel intimideren of spullen slopen.
Daarom gelden er in Hoogeveen striktere regels en is het toezicht intensiever dan in reguliere opvang.
Toch zeggen drie betrokken artsen dat het er de laatste jaren alleen maar lastiger en onveiliger is geworden.
Ze stellen meermaals te hebben gewaarschuwd voor de risico’s van het plaatsen van mensen met zware psychiatrische aandoeningen.
Volgens hen is met die bezwaren te weinig gedaan.
Uiteindelijk hebben alle drie besloten hun werk daar neer te leggen.
Dat komt naar voren uit onderzoek van NRC, dat met de artsen sprak en interne stukken inkeek.
‘Continu vechtpartijen’ in het asielcentrum
Een van de opgestapte artsen noemt de samenstelling van de bewoners een riskante mix.
Volgens de arts wonen er mensen met zware verslavingen, heftige psychische klachten en een verleden van agressie.
Sommigen dragen daarbovenop zware trauma’s met zich mee.
Daardoor ontstaan er geregeld conflicten, zegt de arts.
Er zouden continu vechtpartijen losbarsten.
De arts schetst een setting waarin bewoners elkaar niet tot rust brengen, maar elkaar juist kunnen opstoken.
Dat baart de betrokken zorgverleners flinke zorgen.
Niet alleen om de veiligheid van medewerkers, maar ook om bewoners die hard medische hulp nodig hebben.
Psychiatrische patiënten passen hier eigenlijk niet
Bij de start in 2020 golden er strengere criteria voor het plaatsen van mensen met psychiatrische problemen.
Wie acuut psychiatrische zorg nodig had, kwam in principe niet in aanmerking.
In 2024 zijn die voorwaarden aangepast.
Sindsdien is een psychiatrische stoornis niet meer automatisch een reden om niet te plaatsen.
Er wordt vooral beoordeeld of de benodigde zorg op de locatie kan doorgaan.
Volgens de artsen zorgt die aanpassing ervoor dat nu ook mensen met zeer zware psychische problemen in Hoogeveen belanden.
En precies daar wringt het, zeggen zij.
De HTL is tenslotte geen psychiatrische kliniek.
Er zijn geen vaste psychiaters of psychiatrisch verpleegkundigen aanwezig die doorlopend specialistische behandeling kunnen geven.
Inspectie waarschuwde eerder al
De zorgen van de artsen staan niet op zichzelf.
De Inspectie Justitie en Veiligheid waarschuwde in april 2026 al dat de HTL geen zorginstelling is.
Volgens de inspectie wonen er mensen met complexe psychiatrische problematiek die eigenlijk gespecialiseerde behandeling nodig hebben.
Het personeel kan wel toezicht en begeleiding bieden, maar heeft niet de middelen die je in een psychiatrische instelling vindt.
Daardoor kunnen riskante situaties ontstaan.
De inspectie wees op risico’s voor zowel bewoners als personeel.
Volgens de betrokken artsen is er ondanks dat nog niets echt opgelost.
Artsen: medische adviezen niet altijd opgevolgd
Opvallend is vooral de kritiek op hoe plaatsingen tot stand komen.
Huisartsen Marike Ooms en Clara Verbeek zeggen dat ze onder druk zijn gezet om met bepaalde plaatsingen in te stemmen.
Zij stellen dat ze soms negatief adviseerden, maar dat iemand toch werd geplaatst.
Een van de artsen zegt dat haar beoordeling niet altijd werd gerespecteerd.
Toen de artsen in 2024 weigerden nog langer plaatsingsverzoeken te beoordelen, is de werkwijze aangepast.
Sindsdien worden medische dossiers, zo wordt gemeld, op afstand beoordeeld door een andere zorgpartij.
De betreffende persoon wordt daarbij niet altijd zelf gezien.
De artsen noemen dat zorgelijk, omdat een dossier volgens hen niet altijd laat zien hoe iemand er op dat moment psychisch aan toe is.
COA weerspreekt de kritiek
Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) herkent zich niet in het beeld dat medische adviezen stelselmatig worden genegeerd.
Ook GezondheidsZorg Asielzoekers (GZA), verantwoordelijk voor de medische zorg, bestrijdt dat beeld.
Beide organisaties zeggen dat negatieve adviezen meestal worden gevolgd.
Volgens het COA wordt alleen in uitzonderlijke gevallen van een advies afgeweken, bijvoorbeeld als de veiligheid van anderen speelt.
Kortom: de lezing van de opgestapte artsen botst met die van de betrokken organisaties.
Ernstig verwarde bewoners kunnen alsnog vertrekken
Een ander zorgpunt: de HTL is geen gevangenis.
Ondanks strikte regels kunnen bewoners onder voorwaarden weg.
Dat geldt ook voor mensen die op dat moment ernstig verward zijn.
Volgens een van de artsen staat iemand die zijn recht op opvang opzegt en de papieren tekent, binnen enkele minuten buiten.
De arts vreest dat dit gevaarlijk kan uitpakken als iemand ernstige klachten heeft en niet de juiste behandeling krijgt.
Daarbij is belangrijk: een psychiatrische stoornis maakt iemand op zichzelf niet gevaarlijk.
De zorg zit juist in de mix van ernstige ontregeling, overlast en te weinig passende zorg.
Gespecialiseerde opvang kampt ook met knelpunten
Voor asielzoekers met zware psychiatrische problemen bestaan er gespecialiseerde behandelplekken.
Een bekende plek is het Centrum voor Transculturele Psychiatrie Veldzicht in Balkbrug.
Daar krijgen patiënten in een beveiligde setting intensieve psychiatrische zorg.
Maar ook die capaciteit staat onder druk.
Daarnaast is besloten de overeenkomst voor de behandeling van asielzoekers bij Veldzicht per 1 januari 2027 te beëindigen.
Volgens de instelling worden er daarom geen nieuwe asielzoekers meer toegelaten.
Daardoor dringt de vraag zich nog sterker op waar mensen met complexe psychische én veiligheidsproblemen naartoe kunnen.
Arts vreest een ernstig incident
De artsen waarschuwen dat het zo niet eindeloos kan doorgaan.
Volgens hen horen mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen behandeld te worden op plekken die daarvoor zijn ingericht.
Komen zij toch terecht in een centrum waar toezicht en handhaving vooropstaan, dan kunnen hun klachten juist verergeren, waarschuwen de artsen.
Een van de opgestapte artsen vreest een ernstig incident als er niets verandert.
Wanneer en of dat gebeurt, valt niet te voorspellen.
Wel maken hun verklaringen duidelijk dat er grote zorgen zijn over de balans tussen veiligheid, psychiatrische zorg en het tekort aan passende behandelplekken.
Wie pakt de verantwoordelijkheid?
De situatie in Hoogeveen roept lastige vragen op.
Waarom worden mensen met ernstige psychiatrische problemen ondergebracht in een centrum dat niet is ingericht voor specialistische behandeling?
En wat gebeurt er als artsen waarschuwen dat een plaatsing medisch onverantwoord is?
Het COA zegt medische adviezen mee te wegen, terwijl de opgestapte artsen juist vinden dat hun waarschuwingen niet serieus genoeg zijn genomen.
Het debat gaat dus niet alleen over overlast, maar ook over de veiligheid van personeel, de bescherming van andere bewoners en toegang tot noodzakelijke psychiatrische zorg.
Wat vind jij? Moet je asielzoekers met zware psychiatrische problemen verplicht in gespecialiseerde zorg plaatsen in plaats van in reguliere of streng beveiligde opvang?
