Miriam is 23 en loopt vast. Niet omdat ze geen zin heeft om te werken, zegt ze, maar omdat haar hoofd het niet meer trekt. Ze noemt het klimaatstress: een constante onrust over de toekomst van de aarde die haar elke dag lamlegt. Nachten wakker, paniekaanvallen, in tranen bij elk alarmerend nieuwsbericht. Werken lukt niet meer. En hulp regelen? Dat blijkt stukken ingewikkelder.
“Ik word telkens heen en weer gestuurd,” zegt Miriam. “Iedereen zegt dat ze me snappen, maar niemand pakt echt verantwoordelijkheid.”
“Het voelt alsof alles in brand staat”
Een paar jaar geleden begon ze zich steeds meer te verdiepen in klimaatverandering. Wat als interesse startte, werd langzaam een obsessie. “Overstromingen, natuurbranden, hittegolven — ik kon het niet meer uitzetten. Het is alsof alles in lichterlaaie staat en de rest gewoon verdergaat.”
Voor Miriam is haar stress geen fase of aanstellerij, maar een zware mentale belasting. “Mijn lijf staat continu in alarmstand. Hoe moet je dan acht uur per dag normaal functioneren?”
Ze heeft het geprobeerd: verschillende banen, tijdelijke klusjes, vrijwilligerswerk. Maar elke keer liep ze vast. “Ik kreeg paniekaanvallen op de werkvloer. Dan zeggen mensen: ‘Adem even in en uit.’ Alsof dat het probleem wegpoetst.”
Geen werk, dus geen inkomen
Omdat werken niet lukt, vroeg Miriam bijstand aan. Daar botste ze op een harde grens. “Er werd letterlijk gezegd: klimaatstress telt niet als geldige reden om niet te werken.”
Volgens Miriam moet je óf bewijzen dat je volledig arbeidsongeschikt bent, óf beschikbaar blijven voor werk. “En ik val precies ertussen. Te ziek om te werken, maar volgens hen te ‘fit’ om geholpen te worden.”
Ze vindt dat krom. “Een burn-out wordt serieus genomen. Depressie ook. Maar zodra je zegt dat het om het klimaat gaat, kijken mensen je aan alsof je je aanstelt.”
“Ze zeggen: zet het nieuws uit”
Wat haar het meest raakt, is het gebrek aan echt begrip. “Ik krijg tips als: ‘Ga minder online’ of ‘richt je op leuke dingen’. Alsof je zomaar kunt stoppen met je zorgen maken over wat ons te wachten staat.”
Voor Miriam is klimaatstress geen luxeprobleem. “Dit gaat over bestaanszekerheid. Of mijn generatie straks nog een leefbare toekomst heeft.”
Ze vindt dat instanties achter de feiten aanlopen. “De wereld verandert, maar de regels niet. Als je klachten niet precies in een hokje passen, dan tel je voor hen niet mee.”
Online begrip, offline niets
Op sociale media voelt Miriam zich wél gezien. Daar delen veel jongeren hun angst en machteloosheid over het klimaat. “Ik ben dus niet de enige. Maar likes of reacties betalen je huur niet.”
Ze woont nu weer bij haar ouders. Studeren ligt stil, werken lukt niet, sparen is onmogelijk. “Mijn leven staat op pauze terwijl ik nog maar 23 ben.”
Kritiek van buitenaf
Lang niet iedereen heeft begrip. “Mensen zeggen: ‘Ga gewoon aan de slag’ of ‘Je zoekt een smoes’. Dat doet pijn,” zegt Miriam. “Alsof ik hier bewust voor kies.”
Ze vraagt zich af waar de grens ligt. “Wanneer mag je zeggen: dit trekt een mens niet? En wie beslist dat eigenlijk?”
“Ik hoef geen luxe, ik wil rust”
Miriam zegt dat ze geen grootse dingen eist. “Ik hoef geen vrijbrief voor altijd. Ik wil tijd, goede begeleiding en zekerheid. Zodat ik kan herstellen zonder continu bang te zijn.”
Volgens haar staat de samenleving voor een keuze. “We vertellen jongeren dat ze zich zorgen móéten maken over het klimaat. Maar zodra die zorgen te zwaar worden, sta je er alleen voor.”
Ze kijkt weg en zegt dan zacht: “Het voelt alsof ik word gestraft omdat ik te veel geef om de toekomst.”
