Inflatie duwt verkeersboetes omhoog
Justitieminister David van Weel (VVD) ziet geen ruimte om verkeersboetes stil te zetten. Volgens hem is het logisch dat de tarieven meestijgen met de inflatie; anders verliest zo’n straf z’n werking. Zijn ministerie rekent bovendien al op die opbrengsten. Schrap je de indexatie, dan mis je jaarlijks ongeveer 30 miljoen euro. Dat gat moet dan ergens anders worden gevuld, en precies daar wringt het.
In Nederland worden boetes automatisch geïndexeerd. Het idee is simpel: als prijzen stijgen, moet een boete in verhouding blijven om af te schrikken. Die hogere opbrengsten worden vervolgens in de begroting ingeboekt. Stop je met indexeren, dan lopen de inkomsten terug en ontstaat meteen een gat in de boeken.
Begroting piept en kraakt
Van Weel zegt dat zo’n tekort niet even snel te dichten is. Die 30 miljoen is al vergeven binnen de strafrechtketen. Als je dat misloopt, kom je al snel uit op bezuinigingen die de inzet van politie of de Mobiele Eenheid raken. Dat vindt hij onwenselijk, zeker nu er veel gevraagd wordt van handhaving en openbare orde.
Ongelijke groei tussen verkeers- en misdrijfboetes
Tegelijkertijd erkent de minister dat er iets is scheefgegroeid. Verkeersboetes zijn in sommige gevallen harder gestegen dan boetes voor zwaardere feiten, zoals mishandeling. Dat komt niet door de jaarlijkse inflatiecorrectie, zegt hij, maar door extra verhogingen die eerdere kabinetten bovenop die indexatie hebben gelegd. Daardoor raakten de verhoudingen uit balans.
Rechtzetten kost tijd
Van Weel wil die disbalans aanpakken, maar een snelle oplossing is er niet. Er moet worden bekeken wat juridisch kan, wat het kost en hoe uitvoerders zoals het CJIB en het OM ermee kunnen werken. Ook telt mee wat er in de rijksbegroting vastligt. Kortom: pas als de effecten duidelijk zijn, kunnen er beslissingen worden genomen.
Hoe een boete uit de hand kan lopen
Betaal je een verkeersboete niet op tijd, dan loopt het bedrag snel op. Na het missen van de eerste termijn volgen herinneringen, aanmaningen en incassokosten. Komt er een deurwaarder bij, dan stapelen de kosten verder door. Zo groeit een prent van een paar tientjes zomaar uit tot honderden of zelfs duizenden euro’s. Voor mensen met geldstress is dat vaak het begin van een nare spiraal: rekeningen blijven liggen, de druk stijgt en schulden nemen toe.
OM en CJIB: liever lager en beter te betalen
Opvallend genoeg pleiten het Openbaar Ministerie en het CJIB al langer voor gematigde boetes en voorzichtige verhogingen. Hun redenatie: als bedragen realistischer zijn, betalen mensen sneller en hoef je minder dure incassotrajecten te starten. Dat versterkt de geloofwaardigheid van de handhaving en voorkomt dat een lichte verkeersovertreding eindigt in zware schulden.
Balanceren tussen veiligheid, rechtvaardigheid en geld
Boetes moeten gedrag sturen en de weg veiliger maken. Daarvoor werken hogere bedragen soms prima, bijvoorbeeld tegen te hard rijden. Maar draagkracht telt ook mee: wat voor de één een corrigerend tikje is, is voor de ander een financiële mokerslag. Intussen worden de boete-inkomsten meegeteld in de Justitiebegroting, waardoor elke aanpassing meteen budgettaire gevolgen heeft.
Mogelijke richtingen voor herstel
Beleidsmatig liggen er meerdere sporen op tafel. Stoppen met extra verhogingen bovenop inflatie voorkomt verdere scheefgroei. Je kunt het hele boetestelsel tegen het licht houden en de verhoudingen tussen verkeersboetes en strafrechtelijke boetes herijken. Verder is het denkbaar om verhogingen en incassokosten bij te laat betalen te maximeren, ruimere en laagdrempelige betalingsregelingen in te voeren en veel duidelijker te communiceren over termijnen en opties om problemen te voorkomen.
Wat jij er als bestuurder van merkt
Voor jou betekent dit voorlopig dat verkeersboetes met de inflatie blijven meebewegen. Bij hoge inflatie gaat het sneller, bij lage inflatie valt het mee. Krijg je een boete? Betaal binnen de termijn of vraag meteen een betalingsregeling aan als het krap is. Het CJIB biedt mogelijkheden om gespreid te betalen, al gelden er voorwaarden. Wacht in elk geval niet af, want dan lopen de kosten juist op.
Waarom dit juist nu speelt
Door de inflatie van de afgelopen jaren zijn veel bedragen gestegen, boetes inbegrepen. Tegelijk staan huishoudens financieel onder druk. Daardoor klinkt de roep om meer maatwerk en gematigd beleid luider, ook bij uitvoerders zoals het OM en het CJIB. De minister balanceert tussen begrotingsrealiteit en rechtvaardigheid: laat hij indexatie los, dan ontstaat direct een tekort; houdt hij vast, dan groeit de onvrede over de verhoudingen.
Wat er waarschijnlijk volgt
Waarschijnlijk komt er eerst onderzoek naar wat juridisch kan, wat het kost en wat uitvoerbaar is. De Tweede Kamer praat hier tijdens de begrotingsbehandelingen verder over. Tot die tijd blijft de indexatie gewoon van kracht. Regel je betaling dus strak of maak meteen afspraken over termijnen. Kom je er niet uit, neem dan snel contact op met je gemeente voor schuldhulp.
In het kort
Verkeersboetes blijven voor nu meestijgen met de inflatie om een begrotingsgat van ongeveer 30 miljoen euro te voorkomen. Van Weel erkent de scheefgroei met boetes voor zwaardere delicten en wil dat herstellen, maar een uitgewerkt plan volgt later. OM en CJIB waarschuwen dat hoge boetes en stapelende verhogingen kunnen uitmonden in problematische schulden. De kunst is een werkbare mix te vinden van verkeersveiligheid, eerlijkheid en een sluitende begroting.
