Anne (55) volgt het politieke toneel in Nederland met steeds meer verbijstering. Voor haar wordt het begrip democratie vaak ingezet als moreel harnas, maar nauwelijks nog als praktische leidraad. “In een democratie blijf je toch met elkaar praten?” zegt ze. “Juist als het schuurt.”
Uitsluiten als nieuwe standaard
Volgens Anne worden vooral rechtse partijen de laatste jaren systematisch buitengesloten door linkse partijen. Geen samenwerking, geen coalities en vaak niet eens een echt inhoudelijk gesprek. “Voordat je überhaupt aan de inhoud toekomt, is de deur al dicht,” zegt ze. “Dat voelt meer als morele censuur dan als democratie.”
Het draait niet om het eens zijn
Ze benadrukt dat haar houding vaak verkeerd wordt gelezen. “Mensen denken meteen: ‘Dan zal ze het wel eens zijn met die partij.’ Maar daar gaat het helemaal niet om.”
Je hoeft een partij niet te steunen om haar niet buiten te sluiten, vindt ze. “In een democratie stemmen mensen op van alles. Dat betekent dat die ideeën leven bij burgers. Als je die negeert of wegzet, los je niets op.”
Wat zegt dit over onze democratie?
Anne komt met een lastige vraag: “Hoe democratisch ben je nog als je bepaalde stemmen bij voorbaat diskwalificeert?”
Volgens haar ondergraaft buitensluiten juist het vertrouwen in het systeem. “Mensen voelen zich niet gehoord en haken dan af — of verharden juist.”
Praten is geen instemmen
Wat volgens Anne ontbreekt, is het verschil tussen luisteren en goedkeuren. “In gesprek gaan is niet hetzelfde als toegeven. Het draait erom dat je snapt waar ideeën vandaan komen.”
Echte democratische weerbaarheid ontstaat volgens haar door debat. “Als standpunten echt zwak of gevaarlijk zijn, win je dat met argumenten — niet met uitsluiting.”
Van elkaars standpunten leren
Het probleem, zegt Anne, is dat politiek steeds meer gaat over morele scheidslijnen trekken. “Wij zijn goed, zij zijn fout. Maar zo werkt de samenleving niet.”
Ze pleit voor meer volwassenheid in het gesprek. “Ga het gesprek aan. Luister. Stel vragen. Wees kritisch zonder de ander tot vijand te maken.”
Democratie vergt lef
Anne rondt af met een duidelijke boodschap. “Democratie is rommelig, ongemakkelijk en soms confronterend. Juist dat maakt het waardevol.”
“Partijen buitensluiten kan veilig aanvoelen,” zegt ze, “maar echte democratie vraagt lef: de moed om te blijven praten — ook als het wringt.”
