Hoe druk het stroomnet is, gaat straks meewegen op je rekening
Na werktijd uitgebreid koken of juist de wasmachine aanzetten? Over een paar jaar kan dat duurder uitpakken dan nu. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) wil dat het bedrag dat je voor het gebruik van het net betaalt meebeweegt met het tijdstip. Tijdens piekuren betaal je meer, op rustige momenten juist minder. Later dit jaar legt de toezichthouder de nieuwe opzet voor de nettarieven vast.
Wat gaat er gebeuren met de nettarieven?
Kort gezegd: de kosten voor het elektriciteitsnet (de nettarieven) worden afhankelijk van het moment van de dag. Je gaat dus niet alleen afrekenen voor het aantal kilowatturen, maar ook voor wanneer je die stroom van het net vraagt. Daarmee wil de ACM het volle netwerk ontlasten. Het idee is dat jij en ik apparaten vaker buiten de spits gebruiken. Invoering staat op zijn vroegst voor 2028 gepland; de details volgen later.
Waarom is zo’n stap nodig?
Het elektriciteitsnet staat onder spanning door de snelle groei van elektrische auto’s, warmtepompen en zonnepanelen. Netbeheerder TenneT waarschuwde onlangs opnieuw: zonder ingrepen kan er dit jaar nog een tijdelijke pauze komen op nieuwe aansluitingen voor woningen en kleine bedrijven in Utrecht, Gelderland en Flevoland. In de praktijk betekent dat: er is even geen ruimte voor extra capaciteit.
Piekdruk omlaag: soms knijpen, soms uit
Om de druk tijdens piekmomenten te verlagen, vindt TenneT stevige maatregelen onvermijdelijk. Denk aan openbare laadpalen die op drukke tijden trager laden of tijdelijk uitgeschakeld worden. Op sommige plekken gebeurt dat al, maar volgens TenneT moet dit veel breder worden toegepast om het net door de spits te loodsen.
Na 2030 komt leveringszekerheid in het gedrang
Tot en met 2030 verwacht TenneT dat de Nederlandse stroomvoorziening grosso modo overeind blijft. Daarna wordt het spannender. Voor 2033 rekent de netbeheerder op gemiddeld 12,6 uur stroomtekort per jaar, ruim boven de norm van vier uur. In 2035 zou het nog steeds rond de 9,2 uur per jaar liggen. Beide waarden zijn dus hoger dan wat Nederland acceptabel vindt.
Wanneer ga jij hier iets van merken?
Voor huishoudens en kleinzakelijke klanten komen tijdsgebonden nettarieven niet meteen. De ACM mikt op invoering vanaf 2028, als techniek en regelgeving op orde zijn. Voor grootverbruikers die direct op TenneT’s hoogspanningsnet zitten bestaan zulke prikkels al langer. Het verschil is dat het voor miljoenen kleine aansluitingen veel lastiger is om dit eerlijk en netjes te regelen.
Wat hebben netbeheerders en energieleveranciers te doen?
Zij puzzelen nu op de vertaling naar kleinverbruikers. Daarvoor is beter inzicht nodig in waar en wanneer het net volloopt. Pas dan kunnen echt flexibele contracten ontstaan, met tarieven die je stimuleren om buiten de piek te wassen, laden of koken. Hoe die contracten precies worden vormgegeven en welke prijs je per tijdvak betaalt, wordt nog uitgewerkt.
Te laat om een mogelijke aansluitstop te voorkomen
De nieuwe tariefstructuur kan een eventuele aansluitpauze later dit jaar niet meer afwenden; daarvoor komt het simpelweg te laat. Wel benadrukt de ACM dat slimmer gebruikmaken van het netwerk cruciaal is. Alleen kabels en stations bijbouwen is niet genoeg: vraag en aanbod moeten ook beter over de tijd worden gespreid.
Onzekerheid zet de energietransitie onder druk
In een recent rapport stelt de ACM dat geopolitieke spanningen de energietransitie bemoeilijken. Ook de uitrol van warmtenetten blijft achter op schema. Voor consumenten wordt het ondertussen minder overzichtelijk. Nieuwe producten zoals dynamische contracten, terugleverkosten, het afbouwen van salderen en opties om energie te delen maken kiezen lastiger, hoe nuttig ze op zichzelf ook zijn.
Gas speelt nog steeds een grote rol, alleen de bron is verschoven
Nederland verbruikt nog altijd veel gas. Sinds de toestroom van Russisch gas is weggevallen, komt het grootste deel van onze import binnen als vloeibaar aardgas (lng). Ongeveer drie kwart daarvan bereikt ons via terminals vanuit de Verenigde Staten. Dat maakt ons minder afhankelijk van Rusland, maar wel gevoeliger voor bewegingen op de wereldmarkt.
Wat kun je nu al zelf doen?
Je hoeft niet te wachten tot 2028 om slimmer met stroom om te gaan. Mijd piekmomenten door was en vaat later op de avond te draaien, laad je elektrische auto ’s nachts en laat zware verbruikers niet tegelijk lopen. Dat helpt het net én vaak je portemonnee, zeker als je al een (half) dynamisch contract hebt. Zodra de nieuwe nettarieven ingaan, levert dit spreiden je waarschijnlijk nog meer voordeel op.
