Maandag schoten de prijzen van olie en gas flink omhoog. Voor olie was het zelfs de grootste eendaagse sprong in vier jaar. Aanleiding zijn Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran en de oplopende spanningen rond de Straat van Hormuz.
Brentolie – de internationale referentie voor ruwe olie uit onder meer het Midden-Oosten en de Noordzee – werd meer dan 13 procent duurder en klom boven de 82 dollar per vat. Vrijdag stond de prijs nog op 72,87 dollar. Hoe lang dit zo blijft, is onduidelijk. Ook de Europese gasprijs maakte een forse sprong en steeg maandag met ongeveer 25 procent.
De onrust draait vooral om de Straat van Hormuz, een cruciale route voor het wereldwijde energietransport. Iran zegt dat de doorgang open blijft, maar er komen meldingen binnen van aanvallen op olietankers en marineschepen. Volgens de Amerikaanse president Donald Trump heeft de VS negen Iraanse marineschepen uitgeschakeld.
Ongeveer een vijfde van al het wereldwijd verhandelde vloeibaar aardgas (lng) gaat via de Straat van Hormuz, waarbij het grootste deel uit Qatar komt. Europa is een grote afnemer en voelt de hogere prijzen daardoor meteen. Voor de Verenigde Staten ligt het anders: dat land exporteert juist veel lng.
Door de ligging bij de Straat van Hormuz heeft Iran aanzienlijk invloed op de mondiale energievoorziening. Het land produceert normaal rond de 3,3 miljoen vaten olie per dag, goed voor ongeveer 3 procent van de wereldproductie.
Meer betalen thuis en aan de pomp
De hogere energieprijzen ga je als consument merken. Blijft ruwe olie duur, dan kunnen benzine en diesel in Nederland de komende dagen en weken zo’n 5 tot 10 cent per liter stijgen. Voor een tank van 50 liter ben je dan ongeveer 2,50 tot 5 euro extra kwijt.
Ook je gasrekening kan omhoog. Als de groothandelsprijs 25 procent stijgt, kunnen variabele energietarieven uiteindelijk zo’n 10 tot 30 cent per kubieke meter duurder worden. Voor een gemiddeld huishouden betekent dat in een maand met normaal verbruik al snel enkele tientjes extra. Heb je een vast energiecontract, dan merk je de stijging voorlopig minder snel.
Brandstof was al relatief duur door eerdere onrust in het Midden-Oosten en de eerdere dreiging van een Amerikaanse aanval op Iran.
Meer olie pompen is waarschijnlijk niet genoeg
De OPEC-landen besloten zondag om de olieproductie volgende maand te verhogen. Toch zal dat waarschijnlijk niet meteen voorkomen dat de olieprijzen verder oplopen. Iran is zelf OPEC-lid en de vierde producent binnen het kartel.
Een vergelijkbare piek zagen we na de Russische inval in Oekraïne in 2022, toen Brent tijdelijk boven de 110 dollar per vat uitkwam. Het huidige niveau werd voor het laatst kort aangetikt in juni 2025. In de eerste helft van 2024 lag de olieprijs zelfs enkele maanden boven dit punt.
