Terwijl de meeste Nederlanders ’s ochtends vroeg opstaan voor werk of college, koos Anne (23) uit Utrecht voor een totaal andere weg. Ze stopte met haar opleiding en bijbaan om al haar energie te steken in acties en demonstraties.
“Studeren voelde voor mij doelloos,” zegt ze. “De wereld staat in brand: klimaat, ongelijkheid, oorlog… daar moet je iets mee. Daarom ben ik gestopt met school en werk, zodat ik me er fulltime op kan richten.”
Van hoorcollege naar het protestplein
Tijdens haar studie politicologie dook Anne steeds vaker op bij protesten. In het begin af en toe, later bijna elke week. Op een gegeven moment vond ze dat actievoeren zwaarder woog dan haar studie.
“Op een dag zat ik in de collegebanken en dacht ik: wat doe ik hier eigenlijk? De echte verandering gebeurt buiten, op straat.”
Sindsdien kom je haar regelmatig tegen bij demonstraties in Amsterdam, Den Haag en Utrecht. Het aantal protesten in Nederland is de laatste jaren flink omhooggegaan: in Den Haag alleen al worden jaarlijks honderden acties aangemeld over onderwerpen als klimaat, landbouw, onderwijs en internationale conflicten.
Activisme voelt als ‘werk’
Voor Anne is activisme inmiddels haar dagelijkse bezigheid. Ze helpt acties opzetten, ontwerpt posters en probeert via sociale media zo veel mogelijk mensen te mobiliseren.
“Het slokt veel tijd op. Je plant acties, je probeert mensen te bereiken en je staat zelf op het protest. Dat voelt bijna als een baan.”
Critici vinden dat activisten vooral demonstreren zonder verantwoordelijkheid te nemen voor studie of werk. Anne snapt waar dat vandaan komt, maar gaat er niet in mee.
“Echte verandering komt niet van mensen die alleen hun baan draaien en verder niets ondernemen.”
Worden demonstranten betaald?
In discussies over protesten duikt vaak de suggestie op dat demonstranten geld krijgen om te komen. Dat idee van zogenoemde paid protesters zie je geregeld terug in politieke en online debatten, maar hard bewijs dat complete protesten bestaan uit betaalde deelnemers is schaars.
Wat je wél ziet, zijn vergoedingen voor vrijwilligers binnen organisaties. In Nederland mogen vrijwilligers een onbelaste vrijwilligersvergoeding ontvangen. Die kan oplopen tot ongeveer €210 per maand of €2100 per jaar, met een maximaal uurtarief van een paar euro.
Sommige actiegroepen keren daarnaast onkostenvergoedingen uit. Zo liet een woordvoerder van klimaatactiegroep Extinction Rebellion weten dat een deel van de deelnemers zo’n €170 per maand kreeg om kosten te dekken.
Volgens organisaties gaat het niet om “betalen om te protesteren”, maar om het compenseren van uitgaven zoals reisgeld, trainingen of materialen.
Activisme zit in de lift
Activisme is de afgelopen jaren zichtbaarder geworden in Nederland. Klimaatacties, studentenprotesten en boerenprotesten trokken regelmatig duizenden mensen en zorgden soms voor felle reacties uit de samenleving.
Anne denkt dat dit pas het begin is.
“Steeds meer jongeren voelen dat het systeem niet voor hen werkt. Dan is de straat op gaan een manier om je stem te laten horen.”
Of ze later nog terugkeert naar studie of werk, weet ze niet.
“Misschien wel. Maar voor nu staat activisme voorop.”
