Wat als een executie officieel wordt uitgevoerd, maar de veroordeelde niet sterft? Precies dat bizarre scenario speelt zich nu af in de Amerikaanse staat Tennessee.
De 50-jarige Christa Pike kreeg tijdens de uitvoering twee keer pentobarbital geïnjecteerd. Dat middel had haar leven moeten beëindigen, maar Pike bleef ademhalen en haar hart sloeg door.
Uiteindelijk is ze met spoed naar het ziekenhuis overgebracht.
Intussen is duidelijk dat het slecht met haar gaat. Haar advocaat zegt dat Pike sinds de mislukte poging niet is bijgekomen en kunstmatig wordt beademd. Het is nog onduidelijk in hoeverre ze zal herstellen.
Twee injecties, maar Pike stierf niet
De executie werd uitgevoerd in de Riverbend Maximum Security Institution in Nashville.
De staat koos voor de dodelijke injectie; daarbij kreeg ze twee porties pentobarbital.
Toch gebeurde iets wat bijna niemand voor mogelijk hield: Pike overleed niet.
Volgens getuigen bleef ze ademhalen en was ze zelfs hoorbaar aan het snurken nadat het middel was toegediend. Haar advocaten sloegen alarm en drongen aan op medische hulp.
Ze is vervolgens buiten de gevangenismuren naar een ziekenhuis vervoerd.
Ze leeft, maar haar toestand is zorgelijk
Dat ze de poging heeft overleefd, betekent niet dat ze ongedeerd is.
Haar raadsman zegt dat ze sindsdien bewusteloos is en aan een beademingsapparaat ligt. Haar armen zouden opgezet zijn, met brandplekken en blaren.
Artsen proberen het toegediende middel uit haar systeem te krijgen.
Of Pike volledig kan herstellen, is nu onbekend.
Gouverneur treedt meteen op
De mislukte executie heeft intussen grote consequenties voor Tennessee.
Gouverneur Bill Lee heeft de resterende executies voor dit jaar gepauzeerd en een grondig, onafhankelijk onderzoek aangekondigd naar wat er mis is gegaan.
De autoriteiten houden vol dat het vastgestelde executieprotocol is gevolgd.
Juist daarom is het extra pijnlijk: als alles volgens de regels verliep, moet worden uitgezocht waarom het middel niet deed wat het moest doen.
De doodstraf is daarmee niet van tafel
Dan de prangende vraag: ben je van je doodstraf af als je een executie overleeft?
Zo werkt het helaas niet.
Het oorspronkelijke vonnis blijft gewoon staan; een mislukte eerste poging wist dat niet uit. Juridisch blijft haar positie daardoor bijzonder complex.
Maar dat wil ook niet zeggen dat Tennessee zomaar snel een nieuwe poging kan doen.
Haar verdediging zal waarschijnlijk alles op alles zetten om een tweede poging te blokkeren en pleiten voor omzetting naar levenslang.
Mag je twee keer geëxecuteerd worden?
Een cruciaal argument kan zijn dat nóg een poging, na wat Pike al heeft meegemaakt, neerkomt op een wrede en ongebruikelijke straf.
Het Achtste Amendement van de Amerikaanse Grondwet verbiedt dat soort straffen.
Of dat in haar zaak genoeg is om een tweede poging definitief te stoppen, is nog niet duidelijk.
Er zijn immers precedenten van mensen die een mislukte executie overleefden en later alsnog zijn geëxecuteerd.
Willie Francis overleefde een mislukte elektrische stoel-executie
Een van de beroemdste voorbeelden is Willie Francis.
In 1946 werd hij in Louisiana op de elektrische stoel gezet, maar de installatie werkte niet goed. Francis kwam die poging levend door.
Zijn advocaten probeerden daarna een tweede executie tegen te houden.
De zaak belandde bij het Amerikaanse Hooggerechtshof, maar Francis trok aan het kortste eind. Een jaar later volgde een nieuwe poging, die hij niet overleefde.
Dat betekent niet automatisch dat Pike hetzelfde te wachten staat. Haar zaak speelt vele decennia later, betreft een andere methode en kent andere medische en juridische omstandigheden.
Nog een vraag: kan Pike überhaupt opnieuw richting executie?
Haar huidige gezondheidstoestand kan bovendien zwaar meewegen.
Omdat Pike buiten bewustzijn is en nog onduidelijk is hoe ze zal herstellen, kunnen nieuwe juridische vragen ontstaan over haar fysieke gezondheid en mentale competentie.
Haar advocaat pleit inmiddels voor omzetting van de doodstraf naar levenslange gevangenisstraf.
Dat kan uitmonden in een langdurige juridische strijd, nog voordat er überhaupt over een nieuwe executiedatum te praten valt.
Topman gevangeniswezen treedt af
De gevolgen van de mislukte poging worden intussen alleen maar groter.
Enkele dagen later werd bekend dat Frank Strada, de hoogste baas van het gevangeniswezen in Tennessee, opstapt.
Tegelijkertijd heeft gouverneur Bill Lee laten uitzoeken hoe de executie zo uit de hand kon lopen.
Het gaat in Tennessee dus al lang niet meer alleen om één terdoodveroordeelde; ook het volledige executieprotocol van de staat ligt nu onder een vergrootglas.
Waarom zat Christa Pike op de dodencel?
Pike kreeg de doodstraf voor de moord op de 19-jarige Colleen Slemmer in 1995.
Pike was zelf achttien toen het misdrijf plaatsvond. De zaak kreeg in de Verenigde Staten veel aandacht door het uitzonderlijk brute karakter.
In 1996 volgde het doodvonnis en sindsdien bracht ze zo’n drie decennia in de dodencel door.
Voor de familie van Slemmer betekent de mislukte executie opnieuw onzekerheid, na jarenlang wachten op de uitvoering van het vonnis.
Wat staat Christa Pike nu te wachten?
Voor nu draait alles om haar gezondheid.
Zolang ze er zo slecht aan toe is, lijkt een nieuwe poging niet aan de orde. Maar haar doodvonnis is daarmee niet vanzelf van tafel.
Daarna buigen meerdere partijen zich over haar lot: haar advocaten, de staat Tennessee, de gouverneur en mogelijk opnieuw verschillende rechtbanken.
Zo ontstaat een uiterst zeldzame situatie: de staat begon met het uitvoeren van haar doodstraf, diende twee doses van het executiemiddel toe, maar de veroordeelde leeft nog.
Of Tennessee überhaupt mag en wil doorgaan met een tweede poging, zal vermoedelijk onderwerp worden van een stevige juridische strijd.
