Stel je voor dat ik morgen tijdens een verkiezingsdebat opsta en roep dat ik meer stemrecht verdien omdat ik bakken belasting betaal. Terecht dat iemand dan vraagt waar ik die onzin vandaan haal. Maar draai het eens om. Waarom vinden we het eigenlijk zo vanzelfsprekend dat iemand die gisteren achttien werd, vandaag mag meebeslissen over wat een ander morgen aan belasting moet aftikken?
Ik ben Hans, 56, ondernemer. Ik maak weken van tachtig uur. Afgelopen zondag zat ik aan de keukentafel te rekenen of ik een medewerker een vast contract kan geven. Die jongen heeft het echt verdiend. Maar ik moet zijn salaris straks ook nog kunnen betalen als mijn grootste klant opeens wegvalt. Zo’n afweging slokt zomaar een halve zondag op. Op tv is het in één zin geregeld: “Werkgevers moeten meer zekerheid bieden.” Helemaal mee eens, zegt zelfs de werkgever aan mijn keukentafel. Nu de rekening nog.
“Laat de rijken het maar ophoesten”
Ik heb het idee dat veel jongeren tegenwoordig links stemmen. Wat me steekt, is hoe moeiteloos sommigen dat doen. Nauwelijks een beeld van hoe beleid werkt, vaak nog geen euro aan inkomstenbelasting overgemaakt, maar wel precies weten bij wie er meer te halen valt. Vraag wat hun favoriete partij wil uitgeven en je krijgt een hele waslijst. Vraag wat het kost en ineens vormt “de rijken” een sluitende begroting.
Op mijn achttiende had ik dezelfde grote mond. Ik woonde thuis, de koelkast vulde zichzelf en als mijn vader over de energierekening begon, vond ik hem een zeikerd. Had je me toen gevraagd of het minimumloon flink omhoog moest, dan had ik meteen ja geroepen. Ik verdiende immers het minimumloon. Veel verder kwam mijn politieke analyse niet. Waarom zou ik achteraf doen alsof ik op die leeftijd zo wijs was?

Wat verandert er nou echt op je achttiende?
Dat is precies wat ik interessant vind. De avond voor je verjaardag hoor je in het journaal dat de verkiezingen jouw toekomst bepalen. Alleen mag je nog niet stemmen. Eén nacht slapen, drie appjes met “gefeliciteerd” en een punt taart later ben je blijkbaar klaar om over de toekomst van het hele land te beslissen. Waarom trekken we de grens bij achttien? Wat is er zo raar aan eenentwintig?
In die drie extra jaren gebeurt er van alles. Je krijgt je eerste echte loonstrook. Je merkt wat er na een huurverhoging overblijft voor je boodschappen. Of je zoekt een kamer en ontdekt dat een verkiezingsbelofte nog geen sleutel in het slot is. Welke richting je daarna stemt, moet je zelf weten. Je hebt dan tenminste iets meegemaakt waaraan je zo’n belofte kunt toetsen.
En ja, bij mij op de zaak loopt een negentienjarige rond die al sinds zijn zestiende werkt. Die weet tot achter de komma wat hij per maand overhoudt. Ik ken ook een ondernemer van mijn leeftijd die stemt op een partij omdat de lijsttrekker “tenminste normaal doet”. Zo briljant word je dus blijkbaar ook niet na dertig jaar belasting betalen. Maar met die twee voorbeelden weet ik nog steeds niet waarom we achttien zo’n vanzelfsprekende grens vinden.
Wat mij betreft mag de stemleeftijd naar eenentwintig. Ook voor die achttienjarige die precies zou stemmen zoals ik wil. En geef bij het volgende verkiezingsdebat de microfoon eens aan die negentienjarige bij mij op werk. Ik weet al wat hij me als eerste voorlegt: “Hans, op mijn oordeel reken je wel als ik een bestelling van twintigduizend euro de deur uit doe. Waarom twijfel je dan als ik een rood potlood vastheb?”
Op die vraag ben ik hem een antwoord schuldig. Op de mijne hoor ik ook graag eens een goed onderbouwd antwoord.



