Claire is net 17. Stemmen mag ze nog niet, maar zodra ze door haar tijdlijn scrolt, krijgt ze dagelijks een flinke lading politiek om de oren. Links tegen rechts, rechts tegen links, en vooral een berg mensen die elkaar uitleggen waarom de ander er compleet naast zit.
En daar is ze inmiddels wel klaar mee.
Volgens Claire lijkt het soms alsof het allang niet meer draait om oplossingen bedenken. “Als links en rechts alleen maar blijven ruziën, verandert er toch nooit iets in dit land?”
Een eenvoudige gedachte voor een 17-jarige, maar misschien raakt ze precies de kern.
‘Altijd dat links-tegen-rechts’
Claire zit heus niet 24/7 bovenop politiek. Net als veel leeftijdsgenoten krijgt ze het meeste mee via socials.
Video’s van politici, debatknipsels en verhitte discussies schuiven vanzelf tussen haar andere berichten door.
Wat valt haar dan vooral op?
Hoeveel geruzie er is.
Onder bijna elk politiek filmpje barst hetzelfde patroon los. De een geeft overal ‘links’ de schuld, een paar reacties verder is ‘rechts’ weer de bron van zo’n beetje alles wat misgaat.
En voor je het weet gaat het niet meer over waar het eigenlijk om begon.
“Je ziet mensen elkaar voor van alles uitmaken omdat iemand anders denkt,” zegt Claire. “Maar daarmee los je toch niks op?”
Haar vader moest erom grinniken
Toen Claire het thuis ter sprake bracht, moest haar vader lachen.
Niet omdat hij haar afwimpelde, maar omdat dit volgens hem totaal niet nieuw is.
Hij legde uit dat het links-rechts-gekibbel al decennialang bestaat. Partijen veranderen, politici komen en gaan en thema’s schuiven, maar de tegenstelling blijft.
Dat vond Claire juist extra gek.
“Dus dit doen we al decennia en niemand denkt: zullen we het eens anders aanpakken?”
Waarom moet je per se een kamp kiezen?
Precies dat is wat haar het meest stoort aan het huidige debat.
Waarom zou je bij elk onderwerp automatisch helemaal links óf juist volledig rechts moeten zijn?
Je kunt toch bij het ene thema een linkse aanpak logisch vinden en bij iets anders juist een rechtse insteek?
Maar op socials lijkt daar nauwelijks ruimte voor.
Zodra je één mening deelt, word je meteen in een hokje geduwd. Daarna lijkt het soms belangrijker om dat hokje omver te duwen dan om te luisteren naar wat iemand daadwerkelijk zegt.
“Als iemand van links iets goeds zegt, mag je dat toch gewoon goed vinden als je rechts bent? En andersom net zo goed.”
‘Kijk eerst naar wat je wél deelt’
Claire snapt niet waarom politici en hun achterban zo hard inzoomen op de verschillen.
Zijn er niet genoeg dingen die bijna iedereen uiteindelijk wil?
Mensen willen betaalbaar wonen. Zich veilig voelen. Goede zorg als ze ziek zijn. Goed onderwijs voor hun kinderen. En genoeg overhouden om normaal te kunnen leven.
Over de route daarnaartoe kun je natuurlijk gigantisch van mening verschillen.
Maar waarom begin je niet bij dat gezamenlijke doel?
Zoek de overlap, zegt Claire.
Niet doen alsof politieke verschillen weg zijn, maar eerst kijken waar je elkaar wél kunt vinden.
Sociale media verergeren het nog eens
Daar zit volgens Claire waarschijnlijk een flink stuk van het probleem.
Een rustig gesprek waarin twee mensen elkaars punt begrijpen, levert nu eenmaal minder spektakel op dan een politicus die woedend een tegenstander afblaft.
Woede trekt aandacht.
Een fragment waarin iemand een politieke opponent verbaal neersabelt, wordt massaal gedeeld. Een gesprek waarin twee partijen na een uur onderhandelen een compromis sluiten? Dat klinkt meteen een stuk saaier.
Gevolg: jongeren zoals Claire zien vooral de clashes.
Natuurlijk zijn er forse verschillen
Dat betekent niet dat Claire vindt dat iedereen het overal maar eens moet zijn.
Partijen bestaan juist omdat mensen anders denken over belastingen, klimaat, migratie, zorg, Europa en de rol van de overheid.
Debat hoort dus bij een democratie.
Maar er zit volgens Claire een groot verschil tussen praten om ergens uit te komen en knokken om te bewijzen dat de ander ongelijk heeft.
En dat laatste ziet ze veel te vaak terug.
Een 17-jarige met een lastige vraag
Misschien is het juist verfrissend dat dit van iemand komt die nog niet jarenlang in politieke loopgraven heeft gestaan.
Ze kijkt er vrij onbevangen naar.
Nederland heeft problemen. Links komt met plannen. Rechts ook. Geen van beide kanten krijgt overal precies z’n zin.
Dus zul je uiteindelijk samen aan tafel moeten.
Waarom dan eerst jaren tegen elkaar staan te schreeuwen?
“Mijn vader zegt dat dit vroeger ook al zo ging”, zegt Claire. “Maar dat vind ik geen reden om ermee door te gaan.”
Links vindt haar vast te naïef, rechts waarschijnlijk ook
Critici zullen zeggen dat politiek nu eenmaal complexer is dan zij het schetst. En daar hebben ze een punt.
Sommige overtuigingen botsen fundamenteel. Een compromis kan niet altijd, en soms is stevige oppositie juist nodig.
Toch blijft haar hoofdpunt overeind als prikkelende vraag:
Wanneer zijn we zo bezig geraakt met winnen van ‘de andere kant’ dat samenwerken bijna voelt als verliezen?
Ze is dan misschien pas 17, maar volgend jaar hoort ze bij een nieuwe lichting kiezers.
En misschien zit die generatie niet te wachten op nóg twintig jaar hetzelfde gevecht.
Of zoals Claire het zelf nuchter samenvat:
“Je hoeft het niet overal over eens te zijn. Maar als niemand nog luistert, hoe wil je dan ooit iets oplossen?”
